Patron szpitala

Profesor Ludwik Bierkowski (1801-1860)
Wybitny Poznanianin prof. Ludwik Bierkowski - współtwórca nowoczesnej medycyny polskiej XIX wieku.

Urodził się w Poznaniu, w zubożałej rodzinie szlacheckiej (herbu Szreniawa), z ojca Michała i matki Marii z Jabłońskich, właścicieli majątku Machcin koło Śmigla. Po ukończeniu w 1818 roku znakomitego gimnazjum poznańskiego (sławnej Szkoły Departamentowej Poznańskiej, zał. w 1302, od 1834 Gym. Ad. Sankt. Mariam Magdalenam), za namową ojca, studiował rolnictwo, z którego zrezygnował na rzecz medycyny i jako stypendysta Tytusa hr Działyńskiego ukończył (1821-1825) Wydział Lekarski Uniwersytetu Berlińskiego.

W 1826 ożenił się z Teklą Łakomicką, siostrą swoich kolegów gimnazjalnych Wincentego i Wiktora (który był przyjacielem sławnego dr. Karola Marcinkowkiego) - właścicieli Dąbrówki Ludomskiej koło Obornik.

Był asystentem Carla Ferdynanda Graefego i Johanna Nepomuka Rusta. W latach 1827-1830 zwiedził ośrodki chirurgiczne w Halle, Lipsku, Jenie, Getyndze, Bonn, Heidelbergu, Monachium, Wrocławiu i Paryżu. Stopień doktora filozofii zdobył w Jenie (1828), a medycyny i chirurgii w Lipsku (1830). Od 1831 do końca swego życia był profesorem chirurgii w Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1847, po śmierci Johanna Friedricha Oieffenbacha, ubiegał się o katedrę chirurgii w Uniwersytecie Berlińskim. Był jednym z najwybitniejszych chirurgów polskich swego okresu.

Duży rozgłos przyniosły mu dwa atlasy wydane w języku niemieckim. Pierwszy anatomiczny, dotyczył układu tętniczego, żylnego i chłonnego człowieka: Abbildungen der Puls-Blut- und Saugodern des menschlichen Kórpers irt XX illumin. Steindrucktafeln (Berlin 1825). Ryciny do atlasu wykonywał m.in. znany malarz poznański Fabian Sarnecki. Do atlasu dołączył oddzielny tom (289 stron) objaśnień w języku łacińskim i niemieckim. To oryginalne i piękne pod względem artystycznym opracowanie posiadało cenne walory dydaktyczne i praktyczne. Natomiast dziełem życia Bierkowskiego był atlas anatomiczno-chirurgiczny: Anatomisch-chirurgische Abbildungen nebst Darstellung und Beschreibung der Chirurgischen Operationen nach den Methoden von v. Graefe, Kluge und Rust (...) Mit einer Yorrede von Dr. Johonn Nep. Rust (Berlin 1827). Imponujące jak na ówczesne czasy wydawnictwoskładało się z 58 tablic dużego formatu (w tym 55 kolorowych) zawierających anatomię chirurgiczną z przedstawieniem najlepszych współczesnych metod operacyjnych. Atlas cieszył się szerokim uznaniem. Według opinii J. N. Rusta - był pierwszym dziełem tego typu w literaturze medycznej, "które by tak celowi odpowiadało i które by tak praktycznie było ułożone".

W swoim dorobku pozostawił ponad 50 publikacji.

W dniu 6 lutego 1847 roku w Klinice Chirurgicznej UJ w Krakowie pierwszy w dziejach polskiej medycyny wprowadził ogólne znieczulenie eterowe podczas operacji. Fakt ten zapewnił mu stałe miejsce w historii polskiej chirurgii.

W medycynie polskiej zapoczątkował nowoczesną uniwersytecką dydaktykę chirurgiczną, anestezjologię, chirurgię ambulatoryjną, transfuzjologię, rehabilitację ortopedyczną, naukowe czasopiśmiennictwo chirurgiczne, muzealnictwo patomorfologiczne. Uważany był "za urodzonego" chirurga, zręcznego dydaktyka. Należał do pionierów wychowania fizycznego.

Gorący patriota - uczestnik Powstania Listopadowego i Rewolucji Krakowskiej. W 1831 razem z Karolem Marcinkowskim w Warszawie jako chirurg zarządzający operował w Szpitalu w Koszarach Gwardii, gdzie stale przebywało ok. 2500 rannych żołnierzy.

Utrzymywał stały kontakt z poznańskimi chirurgami, którym pomagał w zdobyciu najnowszych narzędzi chirurgicznych, oraz udostępniał własne konstrukcji z zakresu armatarium. Często odwiedzał swoją rodzinę w Poznaniu oraz bywał gościem we wspomnianej Dąbrówce Ludomskiej.

Należał do wszechstronnie uzdolnionych - poliglota, rysownik, rzeźbiarz, zajmował się Postać fascynująca. Posiadał najlepsze cechy typowego Poznanianina - energiczny, znakomicie zorganizowany, niezwykle pracowity, sumienny, obdarzony silną wolą ("co zamierzał, zawsze prawie do skutku doprowadził").

Pierwsza publiczna demonstracja zastosowania eteru na świecie podczas zabiegu chirurgicznego miała miejsce w Bostonie - w Massachusetts General Hospital - 16 X 1846 roku (znieczulający William Thomas Green Morton, 1819-1868 - dentysta z Bostonu, operator dr John Collins Warren). W Europie pierwsza operacja z zastosowaniem eteru do znieczulenia ogólnego miała miejsce w Londynie, 19 XII 1846 roku. Kolejne próby przeprowadzano w Niemczech i Francji. Znieczulenie wykonane przez prof. Ludwika Bierkowskiego mieści się w tych najwcześniejszych poczynania anestezjologicznych.

Istotą wprowadzenia eteru na sale operacyjne było zapoczątkowanie przełomu w rozwoju nowoczesnej chirurgii. Wiek XIX nazwano w dziejach medycyny "stuleciem chirurgów". W łańcuchu wydarzeń należy wymienić po wprowadzeniu eteru - 1846r., antyseptykę - 1867r., nowoczesną aseptykę - 1890r. W wieku XX dalszym postępem była transfuzjologia - 1901r. (oznaczenie grup krwi, wprowadzenie antybiotyków - 1920r., sulfonamidów - 1935r. oraz rozwój immunologii m.in. wprowadzenie 6-Merkaptopuryny - 1958r., Cyklosporyny-A - 1983r.).


© 2004 Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej
Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Poznaniu im. prof. Ludwika Bierkowskiego
.
Wszelkie prawa zastrzeżone.